العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
چهارشنبه 22 آذر 1396
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 13469      تاریخ : 1393/11/2 09:10:43      بخش : متن خبرنامه دین پژوهان print
دين پژوهى و برنامه ريزى در گفت وگو با محمد جواد صاحبى خبرنامه دين پژوهان ـ شماره 3 ـ مرداد و شهريور 1380
دين پژوهى و برنامه ريزى در گفت وگو با محمد جواد صاحبى

دبير شوراى برنامه ريزى دين پژوهان كشور در اين گفت وگو به نقد و تشريح نقاط قوت و ضعف حوزه دين پژوهى در كشور پرداخته است.

يكى از فعاليتهاى دبيرخانه دين پژوهان كشور برگزارى كنگره سالانه دين پژوهان است. نتايج بدست آمده اين كنگره را چگونه مى بينيد؟
در همايش بررسى موانع, مشكلات و آسيب هاى دين پژوهى كه در سال 77 با حضور 500 نفر از استادان, صاحبنظران و روشنفكران دينى برگزار شد, بايسته هاى دين پژوهى كشور بررسى شد. در اين كنگره قرار شد آسيب ها و چالش هاى دينى موجود در جوامع معاصر بازشناخته شوند دومين كنگره در سال 78 و با عنوان ((ابزار جديد ـ شبهات جديد)) بر پا شد و روش هاى بهينه سازى و استفاده از رسانه ها و اتصال به شبكه وسيع ارتباطات و اطلاعات مورد تاكيد واقع شد و شبهات و رويكردها در عرصه دين و جامعه مطرح گشت. اين دو همايش علاوه بر ايجاد پيوند, تضارب آرا و تعاطى افكار در ميان پژوهشگران دينى, تإثيرات فرهنگى و روانى بسيارى داشته است, به گونه اى كه در پى انتشار مباحث آن, موسسات چندى به منظور بررسى پرسشها, شبهات و چالشهاى دينى و پر كردن خلإ اطلاع رسانى در حوزه علميه قم شكل گرفته اند كه البته بسيار مغتنم است. سومين كنگره كه در آستانه برگزارى آن هستيم, تحت عنوان ((مناسبات دين و فرهنگ در جامعه ايران)) 25 آذرماه سال جارى برگزار مى شود كه فرهيختگان و پژوهشگران دينى كشور محورهاى ذيل را مورد بررسى قرار خواهند داد:
ـ تعريف و نقد و بررسى ديدگاههاى گوناگون در باب دين و فرهنگ.
ـ رابطه و تإثير متقابل دين و فرهنگ.
ـ مواجه اسلام با فرهنگهاى گوناگون از جنبه تاريخى و نظرى.
ـ چالشهاى كنونى دين و فرهنگ در ايران و جهان.
در كنار اين كنگره ها دو اجلاس تجليل از پژوهشگران حوزه دين و فرهنگ نيز برگزار شد. در اجلاس دوم 16 پژوهش دينى مورد تقدير قرار گرفت اميد است در سال 80 تعداد پژوهش هايى كه مورد تقدير قرار مى گيرند به 20 اثر برسد.

كارهاى زيادى در حوزه دينى در كشور ما انجام شده امابسيارى از آنها به لحاظ علمى دچار فقر آشكارى هستند در دبيرخانه از پژوهش دينى چه برداشت و تعريفى وجود دارد؟
كار پژوهشى در تعريف ما كاملا علمى و به دور از جنبه هاى احساسى است و به آثار و بررسى هاى محققانه اى پژوهش گفته مى شود كه وجه تفاوت آن با آثار تبليغى كاملا مشخص است. پژوهش هاى دينى, با تعريف بالا, در كشور ما هنوز بسيار نحيف است و ديد علمى و نگرش محققانه اصيل در اين مقوله كمرنگ است.
چنان كه فرهنگ سنتى هنوز بر بسيارى از مراكز پژوهشى كشور ما حاكم است و پژوهش هاى ميدانى هنوز نتوانسته راهى باز كند و از پژوهش هاى كتابخانه اى فراتر نرفته ايم. با چنين ضعف هايى است كه صراحتا مى توانيم بگوييم كه در حوزه دين پژوهى نيم قرن از دنياى غرب عقب هستيم. از سوى ديگر محققان و مولفان ما كه صاحب نگرش علمى و دينى هستند با مشكلات جدى روبرو هستند. سرمايه گذارى در مورد چاپ كتاب هاى علمى دينى ـ با توجه به آن كه هنوز مخاطبان اينگونه كتاب ها قشرى خاص هستند ـ ناچيز است. حق التاليف مولفان اين كتابها نيز نسبت به ديگر كتب بسيار اندك و شانس چاپ كتابهايشان كم است. چنين فضاى حاكمى است كه مولفان را به سوى كارهاى بازارى و عامه پسند مى كشاند و اين يك خطر بسيار بزرگ است. متاسفانه هنوز در ميان گروهى از ناشران كشور, چاپ كتب طلسم و طالع بينى و خرافه انگارى با استقبال بيشترى روبرو مى شود تا يك كتاب پژوهشى كه در پى شكافتن حقيقت ها و باورهاست. رفع اين معضلات نيازمند عزم ملى است. عزمى كه محققان و انديشمندان از يك سو و مخاطبان از سوى ديگر بر آن پافشارى كنند و بايدهاى دنياى امروز را در حوزه دين و پژوهش دينى مطالبه نمايند.

به نظر شما براى طرح اين مطالبات, ابتدا بررسى كاستى ها و اشتباهات گذشته ضروروى نيست؟
بله ما بايد چشمهايمان را بدون هيچ تعصب و ساده انگارى به روى حقايق پيرامون باز كنيم. پس از سه انقلاب بزرگ جهان; يعنى رنسانس, انقلاب علمى و انقلاب صنعتى, معارف دينى خواه نا خواه تحت الشعاع اين رويدادها واقع شد, يعنى معرفت دينى نيز در جهان چون ديگر معارف از تحولات و تاثيراتى ناخواسته بر خوردار شدند. اين تاثيرات به كشورهاى شرق هم رسيد و جهان اسلام را نيز متإثر ساخت, بر همين مبنا, موضوعاتى چون نوانديشى دينى, احياى تفكر دينى, اصلاح و بازسازى, انديشه دينى طرح و مورد مطالعه و مطالبه افرادى چون سيد جمال الدين اسد آبادى, محمد عبده, رشيد رضا, كواكبى, اقبال لاهورى و... قرار گرفت. اما همانطور كه شما هم اشاره كرديد به دسته اى از كاستى ها و نواقص بى تفاوت بوديم. به دليل مشكلات تاريخى و فرهنگى و فكرى به حوادث, پرسش ها و چالش هاى دنياى جديد و نسل جديد بى توجه مانده ايم و متاسفانه مى بينيم كه امروز هم هنوز بسيارى از موسسات و مراكز پژوهشى ما درگير مسايلى هستند كه ديگر زمان مصرفى ندارند و پاسخگوى پرسش ها و مقتضيات امروز نيستند.

براى نخستين گام چه بايد كرد؟
پيش از هر چيز بايد كليه پرسش ها و رويكردها و چالش هاى عرصه دينى جهان امروز چه در غرب و چه در شرق, به دور از هر گونه سطحى نگرى و تعصبى فهرست شود. اين فهرست به مراكز دينى ارسال تا با دانش كافى مسايل را پيگيرى كنند و بتوانند پاسخ پرسش ها را در مسايل حقوقى, دينى, فرهنگى, اجتماعى و نيز اجرايى ارايه دهند و شبهات را برطرف كنند. از سوى ديگر بايد خود را به ابراز جديد ارتباطات و اطلاع رسانى مجهز نماييم و در انتقال سريع و پاسخ به موقع منفعل نباشيم و بيش از پيش بر عقب ماندگى ها, نيفزاييم, با نگاه به همين مسايل دبيرخانه دين پژوهان كشور با انگيزه اطلاع رسانى و ساماندهى پژوهش هاى دينى و جلوگيرى از كارهاى موازى در اين حوزه تشكيل شد.

با توجه به نواقصى كه در عرصه اطلاع رسانى و ابزار مورد نياز با آن مواجه هستيم, گمان نمى كنم جلوگيرى از كارهاى موازى در پژوهش هاى دينى فعلا بتواندجامه عمل واقعى وسيستماتيك بپوشد؟
بله در حال حاضر براى اطلاع رسانى به موقع به مراكز پژوهشى اقدام كرده ايم اما به لحاظ قانونى هيچگونه مجوز و امكانى براى پيشگيرى از كارهاى تكرارى و موازى در دست نداريم. البته در نشست ها و جلسات مراكز دين پژوهى مسايل را مطرح مى كنيم ولى هنوز در ابتداى راه هستيم و بايد از حمايت و همدلى موسسات و مراكز برخوردار باشيم و گرنه امور به كندى پيش مى رود.

در نشست هايى كه برگزار كرده ايد چه مسايلى مطرح و بررسى شده است؟
به غير از كنگره ها و نشست هاى دوره اى محققان مراكز و موسسات, سه نشست تخصصى برگزار شد. نخستين نشست با عنوان ((كتاب دينى و دانشجو)) بود كه كتاب هاى معارف دانشگاهها مورد نقد قرار گرفت و اساتيد معارف و مولفان كتب معارف دانشگاهى به سوالات كارشناسان دين پژوهى پاسخ گفتند. در اين نشست, كتب معارف از جهات مختلف چون محتوا, قالب, مخاطب و... مورد بررسى واقع شد كه سوالات و بررسى ها در مجموعه اى انتشار مى يابد. در اين نشست اشكالات و نواقص كتب معارف دانشگاهى به متصديان امر انتقال داده شد كه اين كار كوچكى نبود و ديگر متصديان امر هستند كه با تعهدى كه دارند بايد در نگرش و برنامه ريزىهاى آتى خود نتايج نشست را اعمال كنند.
نسشست ديگرى با عنوان ((بررسى نقش آثار مكتوب دينى در فرهنگ ايران)) برگزار كرديم كه در اين نشست محققان و اساتيد, از منظر علوم اجتماعى كتابهاى دينى موجود در كشور را مورد نقد قرار دادند, بالاترين نقدى كه بر مراكز دين پژوهى كشور مطرح بود اين بود كه مراكز پژوهش دينى تا حد زيادى با نيازها و ضرورت هاى كنونى جامعه فاصله دارند, سطحى انديشى و نابرخوردارى از ژرفاى لازم در بسيارى از آثار ديده مى شود و تكرارى بودن عناوين پژوهشى واقعا ملال آور شده و سبب هدر دادن سرمايه و وقت و نيروى انسانى گرديده است.
نشست تخصصى سومى هم با عنوان بررسى مشكلات دين پژوهان كشور)) با حضور مسئولان, موسسات, مراكز و نهاده هاى پژوهشى و محققان علوم اسلامى و وزير محترم فرهنگ و ارشاد اسلامى تشكيل شد كه در اين نشست تعداد قابل توجهى از مديران موسسه ها و محققان مراكز دين پژوهى, مشكلات و انتظارات خود را فهرست نمودند و با وزير محترم مطرح كردند و راهكارهاى ممكن و ضرورت هاى لازم طرح و بررسى شد. از سوى ديگر سعى كرديم با انتشار خبرنامه هاى دين پژوهان و نشر مجموعه مقالات و سخنرانى هاى دين پژوهى ( حدود چهار جلد) , ارائه خدمات اطلاع رسانى رايانه اى و اينترنتى, حمايت از طرحاى پژوهشى موسسات و پژوهشگران دينى, برگزارى مراسم هفته هاى كتاب و اجلاس هاى سالانه و نشست هاى علمى دو ماهانه براى رسيدن به اهداف دبيرخانه گامهاى نخستين را برداريم.


منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد طراح : دریانت