العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
چهارشنبه 22 آذر 1396
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 13571      تاریخ : 1393/11/7 13:56:11      بخش : متن خبرنامه دین پژوهان print
كتاب‏شناسى دين پژوهى‏ خبرنامه دين پژوهان ـ شماره 12 ـ بهمن ، اسفند 1381
كتاب‏شناسى دين پژوهى‏

 

كتابشناخت پژوهشهاى طبيعت در قرآن(1)

به راستى در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و رفت شب و روز و در كشتى‏اى كه در دريا براى بهره ورى مردم، روان است و در آنكه خداوند از آسمان آب بارند، آنگاه زمين را پس از پژمردنش با آن زندگى بخشيد و در آن از هر جنبده‏اى پراكند و در گرداندن بادها و ابر مسخر بين آسمان و زمين براى گروهى كه خرد مى‏ورزند، نشانه هايى است. (بقره /164)
قرآن بر خلاف همه كتابهاى فلسفى و اخلاقى و اجتماعى ما و بر خلاف فلسفه و دانشمندان قديم و حتى فقها و اهل كلام، غالب تمثيل‏ها و تعبيرها و توضيح‏هاى خود را با توسل به آثار طبيعت و واقعيات زندگى مى‏آورد، طبيعى است كه طبيعت مادى براى پديد آورنده طبيعت نه بيگانه است و نه صحبت از يك دستگاه مخالف و معارض با خدا نيست بلكه معرف عظمت و قدرت و مظهر مشيت او بشمار مى‏رود.
همچنين غالب استدلالات قرآن براى بيدار ساختن فطرت الهى انسان با تكيه بر آثار پر عظمت خداوند در طبيعت اقامه شده است، گاهى خداوند با اشاره به يك پديده طبيعى بسيار عادى و يا يك حيوان و جاندار خاص سعى در گوشزدكردن شگفتيهاى موجود در طبيعت دارد و اين درست برخلاف مسيرى ست كه اكثر متكلمين و فلاسفه در مباحثات خود پيموده‏اند بر اين اساس تعدادى از قرآن پژوهان با تكيه بر چنين آياتى به تفسير و تبيين آيات الهى پرداخته‏اند. طرح تهيه كتابشناسى قرآن و طبيعت، در صدد گردآورى و معرفى چنين پژوهشهايى در زمينه قرآن مى‏باشد.

اين پژوهشها غالبا در دو گروه قرار گرفته‏اند.
نخست آن دسته از كتبى كه موضوع طبيعت در قرآن را با يك ديد كلى مطرح كرده‏اند.
ديگرى پژوهشهايى كه پديده طبيعى خاصى را در قرآن مورد بحث قرار داده‏اند علاوه بر اين كتابهاى بسيارى در زمينه مقايسه آنچه در قرآن در مورد علوم طبيعى گفته شده با علوم جديد نگارش يافته است، كه ذكر چنين نمونه‏هايى را خالى از لطف نديديم. اما از كتبى كه تنها به جنبه اعجاز علمى قرآن اشاره كرده‏اند در اين فهرست نيامده‏اند، هر چند اين كتابهابه گونه‏اى درباره طبيعت در قرآن بحث مى‏كنند، اما نگرش آنها با هدف ياد شده متفاوت مى‏باشد.
اين كتابشناسى در دو بخش كتاب‏هاى فارسى و عربى تدوين يافته است و در هر بخش ابتدا گروه اول ذكر شده و سپس گروه دوم آورده شده است.

فارسى گروه اول:

1- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت، از خطوط پرواز زنبوران تا خطوط وحى قرآن، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1375، 39ص.
2- نجفى، گودرز، مطالب شگفت‏انگيز قرآن، تهران، سبحان، 1377، 135ص.
3- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت، حيوانات خانه، تهران، بعثت، (بى تا)، 39ص.
4- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت شب و روز، تهران، بعثت، (بى تا)، 39ص.
5- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت شگفيتهاى كيهان، تهران، بعثت،(بى تا)، 47ص.
6- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت پديده‏هاى جوى، تهران، بعثت، (بى تا)، 39ص.
7- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت راز صحرا، تهران، بعثت، (بى تا)، 31ص.
8- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت شگفتيهاى دريايى، تهران، بعثت، (بى تا)، 39ص.
9- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت جهان جنين، تهران، بعثت، (بى تا)، 31ص.
10- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت مسافرت به فضا، تهران، بعثت، (بى تا)، 36ص.
11- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت راز كوهها، تهران، بعثت، (بى تا)، 31ص.
12- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت دنياى اتم، تهران، بعثت، (بى تا)، 33ص.
13- بى‏آزار شيرازى، عبدالكريم، قرآن و طبيعت جهان گذشته و آينده، تهران، بعثت، (بى تا)، 335ص.
14- گلشنى، مهدى، قرآن و علوم طبيعت، تهران، نشر مطهر، 1375 ش، 253ص.
15- نظيرى، يحيى، قرآن و پديده‏هاى طبيعت از ديدگاه دانش امروز، تهران، سحاب كتاب، 1358 ش، 188ص.
16- راشدى، لطيف، نگرشى به علوم طبيعى در قرآن، تهران، نشر سبحان، 1377، 160ص.
17- حكيمى، محمود، قرآن، انسان و طبيعت، قم، دارالتبليغ الاسلامى، (بى تا) 56ص.

فارسى گروه دوم:

18- دعوتى، ميرابوالفتح، آفرينش جهان از ديدگاه قرآن كريم، قم، مولف، 1362ش،39ص.
19- صادقى، محمد، زمين و آسمان و ستارگاه از نظر قرآن، تهران، كتابفروشى مصطفوى، 1356ش،346ص.
20- مصباح يزدى، محمد تقى،مجموعه معارف قرآن، 2- جهان‏شناسى، قم، موسسه در راه حق، 1362ش، 167ص.
21- اشرف حسنى، سيد على، زمين و آسمان (علوم طبيعى) در قرآن كريم و نهج البلاغه، تهران، اميرى، 1380ش، 360ص.
22- نجفى نژاد، على، حركت خورشيد و زمين از ديدگاه قرآن، رشت، كتاب مبين، 1381ش،40ص.
23- سحابى، يدالله، قرآن و تكامل، تهران راه امام، (بى تا) 78ص.
24- فاروقى، محمد اقتدار حسين، گياهان در قرآن، ترجمه احمد نمايى، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى، 1379، ش،175ص.
25- شاه ويسى، ثريا، راز آسمانها و زمين، قم، مولف، 1378ش،215ص.
26- مقيمى، محمد، قرآن بر فراز آسمانها،(بى جا)، موسسه مطبوعاتى معراجى، (بى تا)، 514ص.
27- اميانى راد، جمشيد، قرآن و گياهخوارى، تهران، موف، 1375، ش، 112ص.
28- صوفيان، مرضيه، بررسى مقايسه‏اى نور مادى و معنوى در قرآن و فيزيك، تهران مولف، 1377، 99ص.
29- ابوالحب، جليل، دنياى حيوانات در قرآن كريم، ترجمه نقى متقى، قم، بوستان كتاب، 1380، 86ص.
30- بازرگان، مهدى، باد و باران، قم، دارالفكر، 1344ش، 161ص.

گروه اول عربى:

31- ساعى، محمد يوسف، التساؤلات الكونيه على ضوء العلم و القرآن، دمشق، دارالمعرفه، 1415ه/ 1994م، 60ص.
32- الجاحظ، ابوعثمان عمروبن بحر، الدلائل و الاعتبار على الخلق و التدبير، (بى جا)، دارالصحابه للتراث، 1412ه / 1992م، 95ص.
33- گلشنى، مهدى، القرآن و معرفه الطبيعه، بيروت، دارالاضواء 1410ه/ 1989م، 168ص.
34- شحاه، عبدالله، تفسير الايات الكونيه، قاهره، دارالاعتصام، (بى تا)، 316ص.
35- الذيدى، كاصر ياسر، الطبيعه فى القرآن الكريم، بغداد، دارالرشيد للنشر، 1980م، 524ص.
36- الدمشقى، ابوالفداء اسماعيل بن كثير، بدايه خلق الكون، قاهره، دارالبشير، (بى تا)، 246ص.
37- الزندانى، عبدالمجيد، آيات الله فى الافاق، قاهره مكتبه القرآن، (بى تا)، 96ص.
38- عبدالله، محمد محمود، مظاهر كونيه فى معالم قرآنيه، بيروت، دارالمكتبه الحياه 1996م،156ص.
39- الفندى، محمد جمال الدين، مع القرآن فى الكون، قاهره، الهيئه المصريه العامه للكتاب، 1992م، 210ص.
40- محمود، مصطفى، القرآن كائن حى، بيروت، دارالعوده، (بى تا)، 155ص.
41- رشدى العابرى، رشيد، آيات الخالق الكونيه والنفسيه، قاهره، مكتبه السنه، 1419ه/ 1999م، 93ص.
42- مروه، يوسف، العلوم الطبيعيه فى القرآن، بيروت، مطالع الوفاء 1387ه/ 1968م، 282ص.
43- الفقى، محمد عبدالقادر، القرآن الكريم و تلوث البيئه، كويت، مكتبه المنار الاسلاميه، 1406ه/1985م، 55ص.
44- نحبه من علماء الفكر الاسلامى المعاصر، المعارف الكونيه بين العلم و القرآن اشرف منصور محمد حسب النبى، جده، مركز عبادالرحمن، 1418ه/ 1997م، 46ص.
45- السعدى، داود سلمان، اسرار الكون فى القرآن، بيروت، دارالحرف العربى، 1417ه / 1997م، 400ص.
46- الطايى، محمد باسل، خلق الكون بين العلم والاديات، بيروت دارالنفائس، 1418ه/1998م، 176ص.
47- عبدالطيف، على محمد، الكون و القرآن. رجله البحث عن الحقيقه، بيروت، دارالنسيم 2000م، 288ص.
48- الطويل، فلاح، عالميه القرآن الكريم، الرمزيه فيه، عمان (اردن)، دارالمكتبه الوطنيه، 1421ه /2000م، 232ص.
49- الشنقيطى، المرابط بن محمد لخديم، معرفه الله دلائل الخالق القرآنيه و الكونيه، دمشق دارالوثائق، 1421ه2001/م، 160ص.
50- الجوزيه، ابن قيم، قل انظروا، جمع آورى توسط صالح احمد الشامى، بيروت، المكتب الاسلامى، 1421ه/ 2001م،320ص.
51- عبدالله محمد محمود، الكون و التكوين فى آيات الكتاب المبين، رياض، دارالشواف، 1415ه/ 1995م، 188، ص.
52- حسب النبى، منصور، الكون و الاعجاز العلمى فى القرآن قاهره، دارالفكر العربى، 1416ه/ 1996 م، 431ص.
53- النحوى، عرفان على رضا، الحقيقه الكبرى فى الكون و الحياه، رياض، دارالنحوى للنشر و التوزيع، 1416ه/ 1996م، 228ص.
54- دفضع بسام، الكون و الانسان بين العلم و القرآن، دمشق اليمامه، 1414ه/ 1994م، 254ص.
55- ناصر، عبدالهادى، نظرات فى الكون و القرآن، قاهره، المكتبه الاكاديميه، 1995م، 547ص.
56- السبيعى عدنان، سنريهم آياتنا، دمشق دارالقلم، 1413ه/1992م، 136ص.
57- عبدالجبار، شاكر، ملامح كونيه فى القرآن، بغداد، مكتبه الشرق الجديد، 1985م، 127ص.
58- الحائرى، محمد فيض الله ظواهر كونيه فى القرآن الكريم، حمص (سوريه)، المكتبه الادبيه، 1999م، 212ص.
59- الجابى، سليم، النظريه القرآنيه الكونيه حول خلق العالم، دمشق، مطبعه نضر، (بى تا)، 219ص.
60- السرقاوى، محمد عبدالله، القرآن و الكون، بيروت، مكتبه الزهراء، 1414ه/1991م، 167ص.
61- صبحى السويركى، القرآن و العلوم الطبيعيه الكيمياء الحديثه فى ضوء القرآن الكريم، غزه(فلسطين)، مكتبه اليازجى، 1998م، 128ص.
62- حسن، غالب، نظريه العلم فى القرآن و مدخل جديد التفسير، بيروت، دارالهادى، 1421ه/2001م، 286ص.
63- خيرالاحمر، عبدو محمد، الكون و النسبيه يبن القرآن الكريم و النظريه، دمشق مكتبه الانشر، 1994م، 128ص.
64- قبيسى، دانيال، تنبوات علميه فى ضوءالدين، بيروت، دارالمناهل، 1416ه/1995م،127ص.
65- عبدالله، محمد محمود، مظاهر كونيه فى معالم القرآن، قاهره، موسسه الخليج العربى للطباعه و النشر، 1412ه/1992م، 191ص.
66- المويل، محمود، آيات طبيعيه فى القرآن، (بى جا)، دارالكتب العربيه، 1995م، 128ص.
67- خليل، عمادالدين، مدخل الى موقف القرآن الكريم و العلم، موصل، (عراق)، شركه معمل و مطبعه الزهراء الحديثه المحدوده 1405ه/1985م، 299ص.

گروه دوم عربى:

68- عثمان، محمد عثمان، آيات الله فى النحل، النمل، العنكبوت، الزباب و...، دمشق دارالرشيد، 1421ه/2000م، 79ص.
69- على السكرى، على، خلق الارض و السموات، نظرت علميه و دينيه، قاهره، دارالكتاب الحديث، 1421ه/2001م، 128ص.
70- حسين مهران، جمال الدين النباتات فى القرآن الكريم، قاهره مكتبه الانجلو المصريه، 1999م،90ص.
71- فوزى، عبدالسلام البارودى، اشرف، تاملات فى خلق السموات و الارض، قاهره، دارالكتاب الحديث، 1420ه/2000م،250ص.
72- الدقس، فواد حمدو، النبات فى القرآن الكريم، حلب (سوريه) دارالقلم العربى، 1418ه/1997م.
73- السيد غنيم، كارم الجراد فى القرآن الكريم و العلم الحديث، قاهره، دارالصحوه، 1409ه/1988م، 276ص.
74- عبدالجبار، شاكر، القرآن يفك لغز الارض، بغداد مولف، 1985م، 155ص.
75- زكى، احمد، مع الله فى السماء، قاهره، دارالهلال، (بى تا)، 215ص.
76- عارف جنيد، صلاح الدين، الركام المزنى و الظواهر الجويه فى القرآن الكريم، دمشق مولف، 1988م، 272ص.
77- حسينى، سيدوقار احمد، القرآن الكريم للعلوم الفلكيه و استكشاف الارض من الفضاء حلب (سوريه) فصلت للدراسات و الترجمه و النشر، (بى تا)، 144ص.
78- محمود المصرى، عبدالعزيز، قانون المياه فى الاسلام، بيروت، دارالفكر المعاصر، 1420ه/ 1999م، 272ص.
79- لطفى، احمد، التداوى بالاعشاب نباتات ذكرت فى القرآن (بى جا)، هلاللنشر و التوزيع، 1420ه/1999م، 111ص.
80- جامع الرافعى، ماذا قبل و بعد السموات و الارض، (بى جا)، مكتبه الايمان، 1417ه/1997م، 204ص.
81- العثمان، عبدالكريم بن حسن، مشهد الرياح و تصريفها، (سلسله مشاهد كونيه من الافاق و الانفس بمنظور القرآن الكريم) رياض، الدار العالميه للكتاب الاسلامى، 1418ه/1997م، 259ص.
82- عبدالمنعم مراد، محمد، ماذا تعرف عن السماء (الحياه الدنيا و الحياه الاخره)، (بى جا) مركز الكتاب للنشر، (بى تا)، 188ص.
83- الخرشاف، ادريس، التصنيف الشجرى لأرباع القرآن الكريم، رباط (مغرب)، دارالفرقان، للنشر الحديث، 1985م، 107ص.
84- حلمى الفوى، ابراهيم، العلوى الفلكيه فى القرآن الكريم، حلب (سوريه) دارالقلم العربى، 1422ه/2001، 224ص.
85- جمال آغا، شاهد، الزلازل و تطور و تبدل الارض فى القرآن الكريم، بيروت المكتب الاسلامى، 1416ه/1996م.
86- عطيه، حسن حامد، خلق السموات و الارض فى سته ايام فى العلم و القرآن، تونس، مؤسسات عبدالكريم بن عبدالله، 1992م، 235ص.
87- محمد حامد، عبدالرحمن، القرآن و عالم الحيوان، الخرطوم (سودان، الدار السودانيه للكتب، (بى تا)، 277ص.
88- حسب النبى، منصور، ارتياد الفضاء بين العلم و القرآن، قاهره، دارالفكر العربى، 1417ه/1997م، 141ص.
89- احمد العائدى حماده، من الذره الى المجره، (نظرت فى الكون و الانسان و الحياه، دراسات فلكيه من وحى القرآن الكريم)، عمان (اردن)، دارالفكر، 1994م/1415ه477ص.
90- محمود عامر، سعد، عالم الحشرات فى القرآن الكريم، قاهره، مكتبه القرآن (بى تا)، 79ص.
91- عبدالله محمد محمود، عالم الحيوان بين العلم و القرآن، دمشق دارالرشيد، 1417ه/1996م، 161ص.
92- مصرى هلال، رمضان، الحشرات فى القرآن الكريم و السنه المطهره، (بى جا) العلم و الايمان للنشر و التوزيع، 1421ه/2000م، 169ص.
93- اعرابى، رجا عبدالحميد، الكون و الارض و الانسان فى القرآن العظيم، بيروت، دارالخير، 1415ه/1994م، 391ص.
94- الهبران، عبدالعزيز بن سليمان، تنبيه البريه بايات الله الكونيه، رياض، دارالقاسم، 1419ه104ص.
95- عبدالرحمن خضر، عبدالعليم، الاطباق الطائره و عوالم ماوراء القمر بين العلم و القرآن، دوحه، دارالحكمه، (بى تا)، 207ص.
96- شريف، عدنان، من علم الفلك القرآنى، بيروت، دارالعلم للملايين، 1993م، 172ص.
97- شريف، عدنان، من علوم الارض القرآنيه، بيروت، دارالعلم للملايى، 1994م، 235ص.
98- الحرفى، احمد، معانى السماء و الارض فى القرآن، قاهره، موسسه الخليج العربى، (بى تا)، 98ص.
99- حسن الحلى، محمد على، الكون و القرآن فى علم الفلك، بغداد، مطبعه اسعد، 1398ه/1978م،215ص.
100- عبدالرحمن خضر، عبدالعليم، تكنو لوجيا الفضاء الكونى و الاعجاز العلمى للقرآن الكريم، جده، الدار السعوديه، 1413ه/1993م، 491ص.
101- سالم، مختار، معجزه الغذاء و الشفاء بالتين و الزيتون لجميع الامراض، بيروت، موسسه المعارف، 1414ه/1993م، 115ص.
102- شمسى باشا، حسان، الاسرار الطبيه الحديثه فى الثوم و البصل، دمشق، دارالقلم، 1415ه/1996م، 95ص.
103- احمد الصوفى، ماهر، آيات الله فى البحار، حمص (سوريه)، درالمعارف، 1416ه/1996م، 266ص.

 

دانشنامه فرهنگ فاطمى‏عليها السلام(2)

دانشنامه فرهنگ فاطمى‏عليها السلام دايرةالمعارفى است با ساختار موضوعى هشت جلدى و مشتمل بر حدود يكصد مدخل كلان در دو بخش عمده شامل الف) تبيين زندگانى، سيره و تعاليم حضرت فاطمه زهراعليها السلام به مثابه الگوى عينى زن مسلمان. ب) تحليل علمى - نظرى مباحث مربوط به حرمت و حقوق زن، هويت و منزلت نهاد خانواده، و ديگر مسائل اساسى معطوف به اين دو مقوله با استناد به منابع انديشه دينى و با نگاهى به آراى جديد و نظرها و نيازهاى جامعه معاصر.
اين دانشنامه زير نظر حجت الاسلام و المسلمين على‏اكبر رشاد، رئيس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى گردآورى و تدوين مى‏شود.
اهداف دانشنامه‏
1. تبيين جامع و علمى تاريخ زندگانى و منزلت الهى حضرت فاطمه زهراعليها السلام به منظور رفع ابهامات و پاسخگويى به شبهات كلامى - تاريخى و نيز افشا و تحليل تحريفات و انحرافات‏
2. توصيف و تحليل بينش، منش و كنش (تعاليم، اخلاق و سيره) آن بزرگوار، به مثابه نمونه انسان كامل، به منظور ارائه الگوى عينى زن مسلمان.
3. تبيين ماهيت و مرتبت، حرمت و حقوق زن، مبانى و منزلت نهاد خانواده، و حقوق و تكليف اركان آن از منظر اسلام، به شيوه‏اى اجتهادى، نظريه‏پردازانه و روزآمد، به منظور گره‏گشايى و روشنگرى، رفع شبهات و تحريف‏زدايى در اين زمينه‏ها.
4. نقد نظرها و نظريه‏هاى نوپديد و رايج در جهان؛ و آسيب‏شناسى نگرش‏هاى متحجرانه و متجددانه درباره زن و نهاد خانواده در جوامع اسلامى.

ساختار موضوعى دانشنامه‏

بخش اول: منزلت و شخصيت فاطمى(س)

تاريخ؛ زيست‏نامه حضرت فاطمه‏عليها السلام، ولادت حضرت فاطمه‏عليها السلام، حضرت خديجه‏عليها السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام در كنار پيامبرصلى الله عليه وآله، ازدواج حضرت فاطمه‏عليها السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام در كنار امام على‏عليه السلام. حضرت فاطمه‏عليها السلام پس از پيامبرصلى الله عليه وآله. شهادت حضرت فاطمه‏عليها السلام. مدفن حضرت فاطمه‏عليها السلام، فرزندان حضرت فاطمه‏عليها السلام، نسل حضرت فاطمه‏عليها السلام، فاطميون، فدك.
سيره: سيره اخلاقى حضرت فاطمه‏عليها السلام، سيره عبادى حضرت فاطمه‏عليها السلام، سيره خانوادگى، همسردارى و تربيت فرزند حضرت فاطمه‏عليها السلام، سيره سياسى حضرت فاطمه‏عليها السلام، سيره اقتصادى حضرت فاطمه‏عليها السلام، سيره اجتماعى حضرت فاطمه‏عليها السلام، سيره فرهنگى حضرت فاطمه‏عليها السلام.
فضايل؛ خلقت نورى حضرت فاطمه‏عليها السلام، قبل از دنيا، اسما و اوصاف حضرت فاطمه‏عليها السلام، فضايل و مناقب حضرت فاطمه‏عليها السلام، كرامات حضرت فاطمه‏عليها السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام برترين زن عالم، عصمت حضرت فاطمه‏عليها السلام، محدثه بودن حضرت فاطمه‏عليها السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام در آخرت.
ديدگاه‏ها؛ حضرت فاطمه‏عليها السلام از نگاه قرآن، حضرت فاطمه‏عليها السلام از نگاه پيامبرصلى الله عليه وآله، حضرت فاطمه‏عليها السلام از نگاه امام على‏عليه السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام از نگاه ائمه‏عليه السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام از نگاه صحابه، حضرت فاطمه‏عليها السلام از نگاه انديشمندان، سيماى حضرت فاطمه‏عليها السلام در كتب عامه.
آثار و كتابشناسى؛ روايات حضرت فاطمه‏عليها السلام، خطبه حضرت فاطمه‏عليها السلام، مصحف و صحيفه حضرت فاطمه‏عليها السلام، حضرت فاطمه‏عليها السلام در ادب و شعر فارسى، حضرت فاطمه‏عليها السلام در ادب و شعر عربى، حضرت فاطمه‏عليها السلام در هنر و تمدن اسلامى.

بخش دوم: حكومت فاطمى(س)

خداشناسى، جهان‏شناسى، انسان‏شناسى، عدل الهى، وحى و نبوت، قرآن، امامت، معاد، شفاعت، عبادت و عبوديت، دعا، ايمان، نفاق، كفر، اخلاق و فضايل اخلاقى، تعليم و تربيت، فلسفه احكام، اوصاف شيعيان، سياست و عدالت، جامعه و تاريخ.

بخش سوم: زن و خانواده‏

كليات؛ روش‏شناسى شناخت مسائل زنان، روش طراحى الگوى جامع شخصيت زن از نگاه اسلام، جنسيت و اخلاق، نسبت ميان زن و مرد (نظريه تخاصم، نظريه استقلال، نظريه مكمليت)، زن و خطابات قر آنى، زن و خطابات روايى، اسلام و فمينيسم، الگوى زن نمونه در اسلام (ويژگى‏هاى نسبت زنان، تعادل نقش هادى شخصيت حضرت زهراعليها السلام. زنان نمونه در تاريخ (معرفى چهار زن نمونه در روايات اسلامى)، زن از نگاه امام و رهبرى، مبانى و نظام حقوق زن در اسلام (رابطه حق و تكليف، اصل حاكم بر نظام حقوق اسلام)، اسلام و دفاع از حقوق زنان (بررسى روش دين در استيفاى حقوق زنان)، نقش اسلام در تحول شخصيت و حقوق زن، جنسيت و معرفت، شخصيت زن، جايگاه انسانى زن (مبانى هستى‏شناسانه، مقومات انسانيت، شخصيت انسانى زن، ارزشمندى و كمال زن) تفاوت‏هاى تكوينى زن و مرد (عقل و احساس در زنان)، زن و زيبايى (زيبايى‏خواهى زنان، تبرج و آثار مثبت آن، كاركردهاى زيبايى‏شناسى در روابط خانوادگى و اجتماعى)، مشاوره با زنان، بلوغ و رشد دختران.
خانواده؛ مبانى و نظام حقوق خانواده در اسلام (مبانى حقوق زن در خانواده)، خانواده از نگاه اسلام (چيستى، اهميت، كاركردها)، مديريت خانواده (قواميت)، ازدواج (ماهيت، اهميت، انواع، عقد ازدواج، شرايط زوجين، مراحل ازدواج، مهريه، شيربها، جهيزيه، مراسم ازدواج، ولايت در ازدواج)، طلاق (انواع فسخ ازدواج، مقدمات طلاق، آثار طلاق، انواع طلاق، حكميت، صلح، مباحث حقوقى طلاق)، همسرى (اهميت همسرى، روابط زوجين از منظر حقوقى و اخلاقى، تمكين و نشوز، صلح، خانه‏دارى و كارخانگى)، مادرى (اهميت و جايگاه، حقوق مادر، وظايف مادر)، ازدواج موقت، چند همسرى، عرف و معروف در روابط خانوادگى، حضانت، ارث، حقوق متقابل والدين و فرزندان.
اجتماع، زن و آزادى (آزادى بيان، آزادى عقيده، آزادى اجتماعى، آزادى اشتغال، آزادى در انتخاب همسر، آزادى در تحصيلات، آزادى در انتخاب فرزند)، نقش زنان در فرهنگ (مقدمه و مفهوم تحولات فرهنگى از نگاه اسلام)، عوامل تحولات فرهنگى، ويژگى فرهنگ و فرهنگسازان)، آموزش و جنسيت، زن در قوانين نظام اسلامى، زن و دفاع، حضور اجتماعى زنان، چهارچوب‏ها و ضوابط (مصاديق حضور اجتماعى)، مشاركت سياسى زنان، زنان و مديريت نقش زنان در تحولات اجتماعى، زنان و جهانى شدن، زن و اقتصاد (اقتصاد خانواده، اقتصاد اجتماعى)، مالكيت زنان، پوشش (حجاب، تبرج، اختلاط)، روابط دختر و پسر (عشق، روابط جنسى، روابط عاطفى)، زن و حضور در عرصه‏هاى هنرى (معرفى نمايشى)، حقوق اساسى زنان، حقوق جزايى زنان (سياست‏هاى كيفرى اسلام، حمايت‏هاى كيفرى در اسلام)، قضاوت زنان، شهادت زنان، ديه و قصاص.

 

قرآن در آينه پژوهش‏

قرآن در آينه پژوهش: مقالات علمى - پژوهشى فارغ التحصيلان دكترى تخصصى )PH.D(/ تهيه و تنظيم: دكتر محمدكاظم شاكر قم: نشر هستى نما، چاپ اول، 1381.

گسترش روز افزون مراكز و مؤسسات آموزشى پديده مباركى در عرصه فرهنگ و پژوهش محسوب مى‏گردد، اما در اين ميان ارائه پژوهش‏هاى بنيادى و كاربردى كم اهميت‏تر از توسعه مراكز نمى‏باشد. پرداختن به مقوله توليد مقالات علمى از سوى دانش اموختگان به هر شيوه، اعم از چاپ در مجلات معتبر علمى، چاپ در قالب كتاب و يا هر نوع ديگر آن ارزشمند تلقى مى‏گردد. مجموعه حاضر نيز از آن رو كه حاوى دوازده مقاله علمى است و خوشبختانه تاكنون پيوسته (3 سالى متوالى در سه دفتر مجزا) به چاپ رسيده اثرى حائز اهميت مى‏باشد. مقالات اين سه دفتر از ميان قريب به 2000 پايان نامه تنها يكصد اثر مختص مقطع دكتر مى‏باشد، اما به نظر نگارنده اخذ مقالات علمى از طرف هر يك از صاحبان اين آثار مثمر ثمر است.
قبل از پرداختن به فهرست مقالات كتاب به چند ويژگى اين اثر اشاره مى‏شود:
1- از جمله ويژگى اين مقالات شخصيت و موقعيت نگارندگان و پديدآورندگان اين آثار است كه تماميشان از اعضاى هيأت علمى دانشگاه‏هاى معتبر كشورمان همچون: دانشگاه تهران، تربيت مدرس، شيراز، قم و اصفهان اند. و نيز هر يك از اين فرهيختگان صاحب آثار متعدد ديگرى در حوزه علوم و معارف قرآنى اند. از جمله مى‏توان به آقاى دكتر محمدباقر سعيدى روشن اشاره كرد كه آثارى چون «تحليل وحى از ديدگاه اسلام»، «علوم قرآن» و ... در كارنامه علمى خود دارد.
روشمند بودن ترتيب ارائه مقالات دومين ويژگى اين اثر مى‏باشد كه تنظيم كننده به طرزى زيبا آن را به سامان رسانده است. در ابتدا چكيده مختصر مقاله و سپس كليد واژه‏ها ذكر شده است.
پس از بيان مقدمه هم مقالات آغاز مى‏گردند. در پايان مقاله قبل از ذكر منابع و پى نوشت‏ها بيوگرافى صاحب هر مقاله و شرح فعاليتهاى علمى وى ذكر شده است. در پايان اين دفتر نمايه‏اى مفصل شامل آيات، روايات، اشعار، نام‏ها، كتابها، مكاتب و فرق و قبايل،
اصطلاحات، مكان‏ها آمده است. علاوه بر آنچه برشمرده شد چكيده هر يك از مقالات به زبان انگليسى نيز در پايان كتاب آمده است.
3- نحوه تنظيم مقاله‏ها در اين مجموعه به اين گونه است كه در آغاز مقاله هايى كه داراى «تحقيق قرآنى محض» هستند، قرار داده شده است، اين مقالات توسط دانش آموختگان رشته علوم قران و حديث، نوشته شده‏اند (مقاله‏هاى اول تا دهم) پس از آن مقاله هايى كه تحقيق «ميان رشته‏اى» به شمار مى‏ايند آورده شده است. (مقاله يازدهم و دوازدهم). در ميان مقاله‏هاى دسته نخست ابتدا آنچه به حوزه علوم قرآنى مربوط بوده (مقاله‏هاى اول تا چهارم) و آنگاه آنچه به حوزه تفسير اختصاص داشته (مقاله‏هاى پنجم تا دهم) آورده شده است.

معرفى اجمالى مقاله‏ها

مقاله اول: اين مقاله اثر دكتر محمد باقر سعيدى روشن با عنوان «زبان قرآن؛ زبان نمادها يا حقايق متعالى؟» مى‏باشد.
مقاله دوم: دكتر سيد محمد باقر هادى زبرجد مقاله «معناشناسى اعراب القرآن در احاديث» را همراه نقد نظريه‏هاى دو تن از صاحبنظران حوزه علوم قرآنى جلال الدين سيوطى و مصطفى رافعى نگاشته است.
مقاله سوم: «نقدى بر ادعاى تعارض آيات مكى و مدنى» اثر دكتر سيد على اكبر ربيع نتاج مى‏باشد، كه در آن به ادعاهاى گلدزيهر و برخى ديگر از خاورشناسان پاسخ داده شده است.
مقاله چهارم: دكتر ايرج گلجانى اميرخيز در مقاله خود با عنوان «چشم اندازى بر سبك بيانى قرآن» كه در هر سوره و گاه در بخش هايى در سور مختلف، قرآن سبك بيان و شكل خطاب يا روايت، گونه‏اى خاص و سبكى متفاوت يافته است كه هم مناسب حال است و هم مطابق مقال، تعريف كرده است.
مقاله پنجم: «مواجهه قرآن با تثليث» اثر خانم دكتر اعظم پوياست كه يكى از اصول مسيحيت را مورد بررسى قرار داده و مواجهه قرآن با اين پديده را به تحليل گذاشته است.
مقاله ششم: خانم دكتر اعظم پرچم در مقاله خود با عنوان «وحى از نگاه قرآن و كتاب مقدس» به جستجوى مسائل مشترك بين اديان يعنى «وحى و نبوت» پرداخته‏اند و بر باورهاى مشترك بين مسلمانان و پيروان كتاب مقدس تأكيد كرده است.
مقاله هفتم: شخصيت و جايگاه زن در اديان سه گانه «اسلام، مسيحيت و يهود در قالب مقاله «برسى جايگاه زن در قرآن و عهدين» اثر خان دكتر فتحيه فتاحى زاده مى‏باشد.
مقاله هشتم: «اختلاف ترجمه‏هاى قرآن بر اساس مبانى عمده‏ترين ترجمه‏هاى قرآن كريم به زبان فارسى بر اساس ديدگاه‏هاى كلامى در موضوعاتى نظير رؤيت خدا، آمدن خدا و عصمت پيامبران به نقد و بررسى گرفته شده است.
مقاله نهم: دكتر سيد محمد جواد وزيرى فرد «اثر پذيرى الميزان از احاديث در بحث فطرت» را ارائه نموده‏اند.
مقاله دهم: دكتر عبدالله موحدى با عنوان «نكاتى در باب لقمان حكيم» برخى از ابعاد اين شخصيت الهى را مورد بررسى قرار داده است.
مقاله يازدهم: دكتر خليل پروينى در مقاله خود به «جلوه‏هاى ادبى و هنرى داستان‏هاى قرآن» پرداخته‏اند. اين مقاله از دو بخش عمده فراهم آمده است: الف: داستان و عناصر آن. ب: عناصر داستانى در داستان‏هاى قرآن
مقاله دوازدهم: آخرين مقاله اين دفتر «سطوح معنايى قرآن و ارتباط آن با حجيت ظهور» اثر دكتر محمد جواد سلمان پور است كه در آن ضمن تبيين سطوح مختلف معنايى، ارتباط هر يك از حجيت و اعتبار فهم فقهى مورد بررسى قرار گرفته است.
در پايان يادآور مى‏گرددت كه اين دفتر همانند دو دفتر گذشته به مناسبت نمايشگاه بين المللى قران كريم به چاپ رسيده است، اميد است اين مجموعه در سالهاى آتى نيز بطور مرتب با نظم و تدوين زيباى كنونى چاپ و منتشر شود.

 

كتابشناسى توصيفى امام حسين(ع)

كتابشناسى توصيفى امام حسين‏عليه السلام / سلمان حبيبى
قم: مركز پژوهشهاى اسلامى صدا و سيما، 1381.

امام حسين‏عليه السلام انسانى كامل و شخصيتى استثنايى است كه انديشمندان بى‏شمارى با مشرب‏هاى گوناگون به بررسى جنبه‏هاى متفاوت وجودى آن حضرت پرداخته و هركس به اندازه توان خويش از اين درياى رحمت و هدايت، بهره برده‏اند.
اين نوشتار با هدف آشنايى هر چه بيشتر خوانندگان با سيره اين بزرگ مرد حماسه و ايثار در تاريخ بشريت، به معرفى و توصيف اجمالى برگزيده‏اى از كتاب‏ها و مقاله‏هايى مى‏پردازد كه درباره آن حضرت نگاشته شده است.
اين كتاب‏شناسى بخش نخست به كتاب‏هايى اختصاص مى‏يابد كه در سده‏هاى اخير و عصر حاضر به تحليل زندگى امام حسين‏عليه السلام به ويژه قيام عاشورا پرداخته‏اند.
نويسندگان اين آثار به تناسب تحولات زمانه و انتظارات جامعه كوشيده‏اند تا اين رخداد عظيم تاريخ بشرى را كنكاش كنند از اين رو، برخى از آنان براى پاسخ‏گويى به شبهه‏ها و گروهى ديگر با هدف الگوسازى براى جامعه بدين كار همت گمارده‏اند.
در بخش دوم به آثارى پرداخته خواهد شد كه دربردارنده فضايل و مناقب و زندگانى آن حضرت است. بايد گفت ائمه اطهارعليه السلام و شخص امام حسين‏عليه السلام در همه جنبه‏هاى زندگى از جامعيت برخوردار بودند. به همين دليل آن حضرت را نمى‏توان تنها شخصيتى حماسى دانست، بلكه ايشان در همه فضايل انسانى هم‏چون: فتوّت، انفاق، نوع دوستى، فروتنى غيرت‏مندى و... سرآمد روزگار و آموزگار راستين بشريت به شمار مى‏آيد.
بخش سوم اين نوشتار نيز به معرفى مقاتل، مراثى، آثارمنظوم و مانند آن مى‏پردازد. بخش بزرگى از آثار نويسندگان به گزارش زندگانى حضرت امام حسين‏عليه السلام اختصاص دارد كه در قالب واقعه‏نگارى، به توصيف زندگانى آن حضرت به ويژه واقعه خونين كربلا پرداخته‏اند. اين كتاب‏ها كه «مقتل» ناميده مى‏شوند، در ادبيات مذهبى ما پيشينه‏اى دور و دراز دارند.
بخش چهارم با نام «موضوعات گوناگون» در بردارنده مطالبى مانند: سخنان و خطبه‏هاى امام حسين عليه السلام، فرهنگ‏ها، دائرة المعارف، قرآن و امام حسين‏عليه السلام، امام حسين‏عليه السلام و حضرت مهدى(عج) دعاهاى امام حسين‏عليه السلام، عزادارى و زيارت امام حسين‏عليه السلام زيارت عاشورا، تربت سيد الشهداءعليه السلام، اربعين حسينى است.
هم‏چنين از آن‏جا كه زندگانى ايثارگرانه و شهادت فرزندان، خويشاوندان، اصحاب و ياران امام حسين‏عليه السلام چراغ هدايت انسان‏ها در فراز و نشيب زندگى به شمار مى‏رود، بخش پنجم كتاب به معرفى برگزيده‏اى از آثار منتشر شده درباره پيروان و مريدان راستين آن حضرت اختصاص يافته است.
در پايان نيز براى استفاده بهينه خوانندگان، پژوهشگران و عاشقان امام حسين‏عليه السلام، فهرست 1000 مقاله منتشر شده درباره شخصيت، فضيلت و سيره امام حسين‏عليه السلام آمده است كه از زاويه‏هاى گوناگون به بررسى زندگى و شهادت اين الگوى كم‏نظير تاريخ بشريت پرداخته‏اند.

 

كتاب‏شناسى توصيفى ولايت فقيه‏

كتاب‏شناسى توصيفى ولايت فقيه / سلمان حبيبى.
قم: مركز پژوهشهاى اسلامى صدا و سيما، 1381.

موضوع «ولايت فقيه»، محورى‏ترين و مهم‏ترين پايه‏ى نظام سياسى اسلام در عصر غيبت امام زمان(عج) است. نظريه‏ى «ولايت فقيه» در آخرين سال‏هاى قرن بيستم، كارآيى و صلاحيت عملى خود را در اداره‏ى امور جامعه، بر همگان آشكار ساخت و حضرت امام خمينى‏رحمه الله؛ بنيان‏گذار جمهورى اسلامى ايران با تكيه بر اين انديشه‏ى كارآمد توانست با وجود كارشكنى‏هاى هميشگى قدرت‏هاى سلطه‏گر دنيا، حكومت اسلامى را بنيان نهد و آن را به خوبى اداره كند.
اهمّيت نظريه‏ى ولايت فقيه و اثبات كارآمدى آن در دنياى كنونى، به گونه‏اى است كه آن را مى‏توان يگانه ميدان سرنوشت‏ساز تقابل فرهنگى اسلام با انديشه‏هاى مخالف در عصر حاضر دانست. در دورانى كه تهاجم فيزيكى، كارآيى پيشين خود را از دست داده است، همه از انديشه‏ى برتر سخن مى‏گويند؛ انديشه‏اى كه بايد مبناى يكسان‏سازى فرهنگى در سطح جهان قرار گيرد. اقتصاد و سياست جهانى نيز همه‏ى توان و استعداد خود را براى تحقق اين انديشه به كار گرفته است. در اين ميان، تنها نظريه‏اى كه مى‏تواند با ارايه‏ى الگوى شايسته و ايجاد جامعه‏اى آرمانى، در برابر انديشه‏ى ياد شده قد برافرازد و آن را با وجود همه‏ى جنگ‏افزارهاى فرهنگى‏اش به ميدان كارزار بخواهد، نظريه‏ى ولايت فقيه است. افزون بر آن، تحقق آرمان ياد شده، بر تجديد هويّت اسلامى ملت‏هاى مسلمان، تأثير شگرف و انكارناپذيرى بر جاى خواهد گذاشت.
همين واقعيت‏ها و مسايل ناگفته‏ى ديگر، لزوم تلاش پى‏گير و هميشگى براى تبيين روزافزون نظريه‏ى ولايت فقيه را به خوبى آشكار مى‏سازد. يكى از بهترين، مؤثرترين و سودمندترين كارها در اين راه، ارايه‏ى كتاب‏شناسى ولايت فقيه است. اين كتاب‏شناسى، اطلاعات كامل و جامعى از پژوهش‏هاى انجام شده را، فراروى پژوهش‏گران مى‏گذارد و راه را براى انجام دادن پژوهش‏هاى تازه و پرهيز از كارهاى تكرارى، هموار مى‏كند.
كتاب‏شناسى حاضر بيشتر «توصيفى» است، نه «تحليلى» و «انتقادى». به ديگر سخن، در معرفى هر كتاب بيشتر به توصيف درون مايه‏ى آن پرداخته و از تحليل و انتقاد و ارزش‏گذارى پرهيز شده است. هم‏چنين در توصيف كتاب‏ها كوشش شده است دورنمايى از درون‏مايه‏ى آن‏ها به دست داده شود و توصيف افزون‏تر برخى كتاب‏ها به معناى اهمّيت بيشتر آن كتاب نيست. اين كتاب‏شناسى، كوشيده است همه‏ى كتاب‏هاى مستقل درباره‏ى «ولايت فقيه» را بياورد و هم زمان با آن، برخى كتاب‏هاى غير مستقل را كه درباره‏ى اين موضوع، مطالب مهمى داشتند، با بيان شماره‏ى صفحه آورده است. افزون بر آن، شمارى پايان‏نامه‏ى مستقل و غير مستقل فهرست شده و 1100 عنوان مقاله در همين موضوع در 17 موضوع كلى آمده است.
قلمرو تحقيق كتاب‏شناسى حاضر، زبان‏هاى فارسى و عربى بوده و كار بر روى كتاب‏هاى منتشر شده و قابل دسترسى در ايران متمركز شده است. از اين رو، بيش از 90 درصد كتاب‏هايى را كه در كتاب‏شناسى حاضر توصيف شده‏اند، در كتاب‏خانه‏هاى مهم و معتبر ايران مى‏توان يافت.

 1) گلستان قرآن، ش 144.
2) سروش بانوان / ش 32.

منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد طراح : دریانت