العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
شنبه 2 بهمن 1395
کد : 13578      تاریخ : 1393/11/8 11:04:06      بخش : متن خبرنامه دین پژوهان print
سرمقاله‏ خبرنامه دين پژوهان ـ شماره 13 ـ سال سوم شماره 1- مهر 1382
سرمقاله‏

 

بسم اللّه الرحمن الرحيم‏

طليعه‏

تأكيد فرهنگ دينى و ملى ما بر دانش‏پژوهى، و علم اندوزى و انديشورزى از يك سو، و بهره‏مندى قوم و نژاد ايرانى از هوش سرشار و توان يادگيرى عالى از ديگر سو، سبب شده است كه دانشمندان متعلق به اين آب و خاك، گاه سرآمد دانش‏آموختگان مراكز علمى و پژوهشى جهان شوند و در مقام تدريس و تحقيق و اختراع، گوى سبقت را از ديگران ربوده و در بيرون از ايران موقعيت و جايگاه ويژه‏اى يابند.
اما اين پرسش همواره وجود دارد كه على رغم اين فرهيختگى و استعداد، چرا نخبگان و دانشوران اين مرز و بوم در سرزمين مادرى خويش، گاه كم‏ثمر و بعضاً سترون مى‏شوند؟

علت اين نابارورى را بايد در چه چيز و كجا يافت؟

شايد فقدان انگيزه، زمينه و بسترهاى مناسب از مهمترين عوامل اين ركود و كم‏حاصلى باشد. اگر جايگاه و منزلت علم و پژوهش در نظام آموزشى معين نشود و همچنان مدارج علمى بر پايه كلاس و گذراندن واحدهاى درسى باشد، رساله‏هاى پژوهشى به گونه مشق شبانه محصلان ابتدايى، از روى آثار ديگران رونويسى و بعضاً با پرداخت حق‏الزحمه به كتاب‏سازان حرفه‏اى فراهم شود و استاد راهنما به اعتبار مدرك و شهرت و مناسباتش با متوليان آموزشى، بر محصل تحميل گردد، نبايد در انتظار نتيجه‏اى بهتر از آنچه هست باشيم.
البته سخن از پژوهش محورى در نظام آموزشى دانشگاهى، نويد و بارقه اميدى است؛ اما اين حقيقت را نيز نبايد بپذيريم كه «دوصد گفته چون نيم كردار نيست». متصديان امور مى‏بايست پايبندى خود را به اين ايده در عمل به اثبات برسانند. بى‏ترديد اين مشكل در علوم انسانى گسترده‏تر و بارزتر است و از رشته‏هاى متعلق به علوم انسانى، معارف اسلامى با شرايط دشوارترى روبروست، زيرا آموزش و پژوهش دينى در دو محيط حوزه و دانشگاه با فرايندى متفاوت انجام مى‏گيرد ، جدايى و تلفيق اين دو سيستم آموزشى، هر كدام با حسن و عيب‏هايى همراه است و رسيدن به يك نتيجه روشن و ثمربخش دقت و ظرافت ويژه‏اى را مى‏طلبد.
البته حوزه‏هاى علميه به جهت برخوردارى از انگيزه‏هاى معنوى و شرايط و امكانات خاص خود، طبيعى است كه توانمندى بيشترى در اين زمينه داشته باشند، به خصوص در سال‏هاى اخير كه متدهاى نوين آموزش و پژوهش و دانش هاى جديد همراه با فن‏آورى رايانه‏اى در آن رواج يافته، على القاعده بايد از محيطهاى دانشگاهى نيرومندتر و كارآمدتر باشند، ولى وجود برخى از موانع و كاستى‏ها از جمله عمومى نبودن روش‏هاى جديد آموزش و پژوهش و به خصوص نابردبارى برخى از نخبگان و اشخاص ذى‏نفوذ در برابر نوآورى‏ها، پرسش‏ها، چالش‏ها و شبهه‏ها، سخنان سست و درشت برخى از خطبا را به دنبال داشته است. در حالى كه علم‏پرورى، در سايه پرسش و پاسخ و هماوردى انديشه‏هاست. ودر اين باره بهترين آموزه‏ها در تراث علمى و فرهنگى ما وجود دارد، مكتبى كه آموزه‏هايى چون «حياة العلم بالرد ونقد» و «اضربوا بعض الرأى ببعض فانه يتولد منه الصواب» را عرضه كرده است، از پرسش و شبهه واهمه ندارد. شيخ بهايى (رحمة الله عليه) مى‏گويد: پرسش و شبهه چونان «انثى = زن» و پاسخ همچون «مذكر = مرد» است به راستى از نكاح و ازدواج اين دو، فكر صواب به دست مى‏آيد.
بارى توليد علم به متانت، بردبارى، تدبير و برنامه‏ريزى نيازمند است، و البته افق‏هاى روشنى در اين باره در حوزه و دانشگاه گشوده شده است كه بس مغتنم است. تشكيل انجمن‏هاى علمى در حوزه علميه قم يكى از اين بارقه‏هاى اميد است، انصاف بايد داد كه در همين شرايط باز هم كارهاى بسيار ژرف و مفيدى صورت مى‏گيرد كه شايان قدردانى و شكرگذارى است، چنانكه در پاسخ به فراخوان پژوهش‏هاى دينى پيش از انتشار دبيرخانه دين‏پژوهان كشور، فقط در عرصه فرهنگ ، هنر و اجتماع، شمار متنابهى از آثار ابتكارى و ژرف ارسال شده است كه در ادوار گذشته بى‏سابقه بوده است، كه اميدواريم در آذرماه سال جارى، شاهد «مراسم تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين و فرهنگ» در سطحى گسترده و در شكلى باشكوه باشيم.
هرچند يكى از نيازهاى مبرم ارتقاى پژوهش، بويژه در عرصه دين‏پژوهى، اطلاع‏رسانى به هنگام است كه در حقيقت خبرنامه دين‏پژوهان براى چنين مقصودى تأسيس گرديده و اينك پس از وقفه‏اى كوتاه در شكلى جديد انتشار يافته است؛ در اين زمينه سخن بسيار است و در اين مجمل نمى‏گنجد، اميد داريم در شماره آتى به تفصيل بدان بپردازيم.

محمدجواد صاحبى‏
دبير شوراى برنامه‏ريزى دين‏پژوهان كشور


منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد