العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
چهارشنبه 9 فروردين 1396
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 13598      تاریخ : 1393/11/8 11:58:31      بخش : متن خبرنامه دین پژوهان print
كتابشناسى دين پژوهى خبرنامه دين پژوهان ـ شماره 15 ـ سال سوم شماره 3- آذر 1382
كتابشناسى دين پژوهى

 

خلاء قانونى توهين‏ و افترا به مرجع تقليد (1)

«بررسى و تبيين ماهيت جرم توهين و افترا در حقوق جزاى اسلام و مجازات آن» عنوان پايان‏نامه فاطمه سادات محسنى صالحى منفرد، در مقطع كارشناسى ارشد است كه در شهريور 80 انجام شده است.
اين پايان‏نامه كه با راهنمايى دكتر عبدالعلى توجهى انجام شده است در دو بخش به بررسى مفاهيم و مبانى جرم توهين، افترا و اقسام آن و نيز تبيين عناصر جرم توهين و افترا و كيفر آن در حقوق جزاى اسلام مى‏پردازد.
پژوهشگر در اين تحقيق سعى كرده است كه با توجه به روايات، احكام و قوانين حقوقى و... خلاء قانونى جرم توهين و افترا به مرجع تقليد را شناسايى كند و براى رفع آن به ارائه راهكارها و پيشنهاداتى اقدام نمايد. در بخشى از مقدمه اين پژوهش آمده است: با وجودى كه شناخت ماهيت جرم توهين و افترا اهميت روزافزونى مى‏يابد به نظر مى‏رسد در اين امر براى قانونگزاران، مجريان قانون و عموم ملت، نارسايى‏ها و سوءتفاهم‏هايى پديد آمده است. اين پژوهش به صورت توصيفى و با استفاده از آيات قرآن و روايات اهل‏بيت عليهم‏السلام، آراء فقها و نظرات صاحبنظران حقوقى به روش مطالعات كتابخانه‏اى انجام شده است. در بخش نتيجه‏گيرى و ارائه راهكارهاى موجود براى برطرف كردن خلاء قانونى جرم توهين و افترا به مرجع تقليد آمده است: توهين و افترا از جمله جرائمى هستند كه با حيثيت و آبروى افراد سر و كار دارند و منجر به هتك حرمت افراد مى‏شوند. در دين اسلام نيز به حفظ حرمت و آبروى افراد تأكيد زيادى شده و افترا جرم شناخته شده است تا جايى كه در آيات و روايات نيز به قبح و عقوبت آنها اشاره شده است.
دباره جرم افترا نيز آيات بسيارى (تعداد 60 آيه) به اين مسئله اشاره دارد كه در آنها موضوع افترا، نسبت به خداوند، پيامبراكرم و نسبت به قرآن به چشم مى‏خورد. در بخش ديگرى از نتيجه‏گيرى اين پژوهش آمده است: مطبوعات با گستردگى خود مى‏توانند مكان خوبى براى بيان و شفاف‏سازى ماهيت و قباحت اين جرايم باشند و با توجه به خلاءهاى موجود در قانون تعزيرات پيشنهاد مى‏شود تعيين مجازات براى توهين به مراجع مسلم تقليد و نيز تعيين مجازات براى توهين به مقدسات ساير اديان و مذاهب رسمى به عنوان قانون پيشنهادى تمهيد شود.

بررسى معيارهاى عدالت‏ و كارآيى در نظام اقتصادى اسلامى (2)

بررسى و تحليل امكان سازگارى معيارهاى عدالت و كارآيى در نظام اقتصادى اسلامى / حسين عيوضلو به راهنمايى: ايرج توتونچيان / پايان‏نامه (كارشناسى ارشد) دانشگاه تربيت مدرس، دانشكده علوم انسانى، تهران، 1379.

در اين رساله مسأله سازگارى يا عدم سازگارى معيارهاى كارايى و عدالت در تطبيق با نظام اقتصادى اسلامى مورد بررسى و تحقيق قرار گرفته است. با يك نگاه فرادينى تفاسير و تعابير متعدد از عدالت و عدالت اقتصادى مورد تحقيق و با شريعت اسلامى تطبيق داده شده و چنين نتيجه گرفته شده است كه به جهت جامعيت نگرش اسلام به مسائل اقتصادى و معيشتى معيار عدالت اقتصادى از ديدگاه اسلام بر سه قاعده (1- حق برخوردارى برابر، 2- سهم‏برى براساس ميزان مشاركت در فرآيند توليد، 3- توازن نسبى درآمدها و ثروت‏ها در جامعه)، استوار است. در مرحله بعد قواعد سه‏گانه عدالت اقتصادى با قواعد و روابط اساسى الگوى نظرى نظام اقتصاد اسلامى مقايسه گرديده و چنين نتيجه گرفته شده است كه نظام اقتصادى اسلامى با استقرار موازين حقوقى و قواعد اساسى آن در جامعه، عدالت اقتصادى را نتيجه مى‏دهد.
در گام بعدى معيار كارآيى اقتصادى با نظام اقتصادى اسلامى و مبانى ارزشى حاكم بر آن مقايسه گرديده و از ميان شرايط متعارف كارآيى اقتصادى، قابل تطبيق با اين نظام معرفى شده و بر اين اساس رابطه عموم و خصوص مطلق بين معيارهاى عدالت اقتصادى و كارآيى فنى نتيجه گرفته شده است. در آخر رساله كارآ بودن نظام اقتصادى اسلامى مبتنى بر عدالت در مقايسه با سيستم اقتصادى سرمايه‏دارى (سيستم مبتنى بر مالكيت خصوصى) در قالب روابط رياضى متعارف نشان داده شده است.

تأثير برنامه‏هاى تلويزيونى؛ بر روى ارزشهاى دينى (3)

بررسى تأثير برنامه‏هاى تلويزيونى خاص نوجوانان بر روى ارزشهاى دينى آنان / نرگس شامحمدى؛ به راهنمايى: يعقوب موسوى / پايان‏نامه (كارشناسى ارشد) دانشگاه الزهرا(س)، دانشگاه علوم اجتماعى و اقتصادى، تهران‏

در آستانه قرن بيست و يكم و در عصرى كه به عصر ارتباطات لقب گرفته است، توجه به آثار وسايل ارتباط جمعى خصوصا تلويزيون بر روى عقايد، اخلاق، رفتار و گرايشات سياسى اجتماعى و فرهنگى مخاطبان، به عنوان سوژه‏هايى براى تحقيق و بررسى بوده است. در اين تحقيق به بررسى ارزش‏هاى دينى (در سه بعد اخلاق، عقايد و احكام) انتقال يافته از طريق برنامه‏اى تلويزيونى، برنامه نيم رخ كه خاص نوجوانان، مى‏باشد پرداخته شده است.
انتقال ارزشى از طريق برنامه‏هاى تلويزيونى، همانند بسيارى از مسائل ديگر تحت تأثير عوامل مختلفى مى‏باشد كه در پژوهش به بررسى اين عوامل و نقشى را كه در انتقال ارزشها ايفا مى‏كنند، پرداخته شده است. از ميان اين عوامل مى‏توان به خصوصيات منبع پيام، خصوصيات پيام و خصوصيات مخاطبين اشاره كرد.
هدف از اين بررسى آن بوده كه معلوم شود تلويزيون به عنوان يكى از مهمترين وسايل ارتباط جمعى چه نقشى را در انتقال ارزشها داشته و چقدر توانسته است از طريق اين برنامه خاص توليدى خود (برنامه نيم‏رخ) مخاطبان را تحت تأثير قرار دهد.
جهت بررسى موضوع موردنظر در شهر تهران، با 300 نوجوان (اين مقدار از حجم نمونه براساس فرمول كوكوان انتخاب شده است) دختر و پسر كه در مقطع متوسطه به تحصيل مشغول بودند مصاحبه و پرسشنامه‏اى به اجرا گذاشته شد. مناطق موردنظر از پنج منطقه از مناطق شمال، جنوب، شرق و غرب و مركز شهر تهران بوده و از طريق نمونه‏گيرى تصادفى انتخاب شدند. پرسشنامه حاوى 72 سؤال بسته و باز براى سنجش متغيرهاى مستقل و وابسته بود كه در قالب طيف مجموع نمرات مورد بررسى قرار گرفت. در مجموع مى‏توان گفت از ميان متغيرهايى كه مورد بررسى قرار گرفت نوجوانانى كه برنامه نيم‏رخ را تماشا كرده بودند، پايبندى دينى‏شان خيلى بيشتر از كسانى بود كه اين برنامه را نديده بودند. همچنين كسانى كه اعتبار منبع پيام را مثبت ارزيابى كرده بودند، ارزش‏هاى دينى بيشترى را از طريق اين برنامه كسب كرده‏اند.

نسب ناشى ازلقاح مصنوعى‏ در حقوق ايران و اسلام (4)

«نسب ناشى از لقاح مصنوعى در حقوق ايران و اسلام» عنوان پايان‏نامه محمدهاشم صمدى‏اهرى در مقطع دكتراى رشته حقوق خصوصى است. استاد راهنماى وى دكتر هوشنگ ناصرزاده و استادان مشاور او دكتر سيدمحمد موسوى‏بجنوردى و دكتر سيدمصطفى محقق‏داماد بوده‏اند و در تيرماه سال 82 انجام شده است.
پژوهشگر در اين تحقيق در دو فصل و بخش‏هاى متفاوت اقسام تلقيح مصنوعى و تلقيح مصنوعى با اسپرم بيگانه را بررسى كرده است.
فصل نخست اين تحقيق مسائلى مانند تلقيح مصنوعى با اسپرم شوهر، جواز يا حرمت تلقيح مصنوعى با اسپرم شوهر و... را بررسى كرده است. همچنين نظرات حقوقدانان و علما و آيات عظام نيز درباره عمل تلقيح مصنوعى و زواياى اين عمل به صورت كامل بررسى و تدوين شده است.
محقق در بخشى از مقدمه اين پايان‏نامه توجه مخاطب را نسبت به اهميت موضوع جلب كرده و آورده است: امروزه جهان با نگرانى به اين رويداد و پديده علمى مى‏نگرد و براى جلوگيرى از گسترش آثار مخرب آن، قوانين مختلفى وضع كرده است و در سطح بين‏المللى نيز به عنوان يك خطر كاملاً جدى مطرح شده است. «بارورى مصنوعى» يكى از جنجالى‏ترين موضوعات در دنياى پزشكى است كه در دهه‏هاى اخير در سطح بين‏المللى مطرح شده است و انديشمندان به دليل چند بعدى بودن آن از جنبه‏هاى علمى، اخلاقى و حتى سياسى در اين مورد بحث و تبادل نظر كرده‏اند. پيچيدگى‏هاى خاص اين موضوع، باعث شده است كه بروز و طرح موازين حقوقى با اشكالات جدى مواجه شود به ويژه آنكه پاسخ به پرسش‏هاى مطرح شده در اين زمينه بيشتر جنبه نظرى داشته و از نظر اهميت آن با عواطف، احساسات و اعتقادات مذهبى مردم ارتباط جدى دارد.
محمدهاشم صمدى‏اهرى نسب ناشى از انواع لقاح مصنوعى را با قطع و يقين به عنوان يكى از مسائل حقوقى پيچيده‏اى دانسته كه در حال حاضر جامعه با آن رو به رو است. اين پژوهشگر سؤال مورد بحث در پايان‏نامه خود را چيستى و چگونگى انتساب تولد طفلى كه در شرايط طبيعى متولد شده است، موضوع تركيب اسپرم با تخمك در خارج از رحم، پرورش كودك در لوله آزمايشگاهى، انتقال جنين به رحم زن ثالث و استفاده از جنين‏هاى اهدايى و نظاير اين مسائل مطرح كرده است.
از مهم‏ترين مباحث مطرح شده در اين تحقيق مى‏توان به مسئله جواز يا ممنوعيت لقاح مصنوعى در قوانين موضوعه ايران، مشروعيت طفل ناشى از لقاح مصنوعى، ارتباط كودك با والدين، ارث و ساير تكاليف قانونى اشاره كرد كه با بررسى ريشه‏هاى فقهى و قانونى به دقت مورد بحث و بررسى قرار گرفته است. از ديگر موضوعات مورد تحقيق در اين پژوهش مى‏توان به آثار مالى ناشى از نسب ناشى از تلقيح مصنوعى اعم از ارث، نفقه و حضانت، جواز يا حرمت نكاح با شوهر زن ملقوحه و اينكه آيا دخترى كه از تلقيح مصنوعى متولد شده مى‏تواند با شوهر مادر خود ازدواج كند يا خير؟ و آيا طفل به شوهر آن زن ملحق است؟ اشاره كرد.

مشكاة الأنوار نخستين دانشنامه جامع علوم قرآنى‏

مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى‏

علوم قرآن مقدم بر تفسير قرآن است. مفسر و قرآن پژوه ابتدا در علوم قرآن تحقيق و تبيين مبانى مى‏كند، آنگاه به تفسير قرآن مى‏پردازد. اما با وجود آنكه آهنگ توليد نرم‏افزارهاى قرآنى سرعت گرفته ولى متأسفانه هنوز نرم‏افزارى در علوم قرآن ارائه نگرديده است و ديدگان نگران قرآن پژوهان مترصد تولد اين مولود مبارك است. از اين رو مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى در صدد بر آمد تا اين خلأ را در نرم‏افزارهاى اسلامى پر نمايد و گامى ديگر در خدمت به معارف قرآن بردارد. و در اين راستا پروژه مشكاة الأنوار را طراحى و اجراء نمود.
«مشكاة الأنوار» سر آغاز پژوهش نوين علوم قرآن در عرصه نرم‏افزار و رايانه است. در اين پروژه تحقيقاتى، روش نوينى اتخاذ شده است كه جامع روش سنتى در حوزه‏هاى علميه و متدهاى علمى دانشگاهى است كه اميد است سال آينده به بازار عرضه گردد.

ويژگى و هدف‏

يكى از ويژگى‏هاى بديع مشكاة الأنوار گستردگى و جامعيت فوق‏العاده در جمع‏آورى منابع آن است. در گزينش منابع سعى بليغ نموده‏ايم تا جايى كه امكان دارد همه سلايق را رعايت كنيم.
به همين جهت، كتاب‏هاى علوم قرآنى قديم و جديد، شيعه و سنى، عربى و فارسى و حوزوى و دانشگاهى در كتابخانه مشكاة الأنوار وجود دارد و اين مطلب موجب گرديده تا مشكاة الأنوار مخاطبان فراوانى داشته باشد.
ويژگى ديگر مشكاة الأنوار آن است كه مواد خام پژوهش‏هاى علوم قرآنى را به نحو احسن فراهم آورده و بيش از نيمى از زحمات پژوهندگان قرآن را هموار ساخته است، بدين معنا كه اگر قرآن پژوهى بخواهد در زمنيه علوم قرآنى به طور عموم، و در منابع علوم قرآنى مشكاة الأنوار به طور خاص پژوهشى انجام دهد يا پايان‏نامه علمى و مقاله‏اى بنويسد، با وجود مشكاة الأنوار نيازى به جمع‏آورى منابع و اطلاعات يا مواد خام پژوهشى ندارد.
نكته ديگر اينكه در مشكاة الأنوار آراء و انديشه‏هاى متكفران علوم قرآنى از گذشته تا كنون در كنار هم آمده تا قرآن‏پژوهان با آگاهى كامل به مباحث علوم قرآنى دست يابند.
در حقيقت، اين يك روش بسيار سودمند است كه موجب گرديده مشكاة الأنوار جنبه پژوهش مقارنه‏اى بين منابع با گرايش‏هاى گوناگون برقرار نمايد.
بر قرآن پژوهان پوشيده نيست كه بررسى آراء و نظرات دانشمندان از منابع متعدد به شيوه موضوعى، در برخى موارد محال و در پاره‏اى مواقع دشوار است و مشكاة الأنوار سعى نموده است اين محال و دشوار را ممكن و سهل نمايد. اهميت اين ويژگى، زمانى روشن‏تر مى‏شود كه بدانيم سنگ زيربناى پژوهش در هر دانش، به ويژه علوم نقلى، دستيابى به انديشه‏هاى انديشمندان گذشته و دسترسى به منابع دست اوّل است و مشكاة الأنوار تلاش نموده است تا جايى كه امكان دارد اين راه دشوار و دراز را آسان و كوتاه سازد.

ساختار مباحث‏

در مشكاة الأنوار سعى كرديم مباحث علوم قرآن را در منابع اصلى بررسى كنيم و با معيار خاص، مهم‏ترين و رايج‏ترين آنها را گزينش كنيم. در نتيجه، هفده نوع كه قدر متيقن مباحث علوم قرآنى است، انتخاب گرديد. كه به شرح ذيل مى‏باشد:
1. وحى؛ 2. نزول؛ 3. اسباب نزول؛ 4. جمع و تدوين؛ 5 . رسم الخط؛ 6 . ترتيب نزول؛ 7 . نامهاى قرآن؛ 8.قرائت؛ 9. تجويد؛ 10. محكم و متشابه؛ 11نسخ؛ 12. دلالت الفاظ؛ 13. مانند ناپذيرى؛ 14.تحريف ناپذيرى؛ 15. تفسيروتأويل؛ 16. ترجمه؛ 17. طبقات مفسران‏
بقيه مباحث علوم قرآنى در اولويت دوم مى‏باشند كه به خواست خدا در نسخه‏هاى بعدى مشكاة الأنوار ارائه خواهد شد.
كتابخانه مشكاة الأنوار
در حال حاضر، كتابخانه مشكاة الأنوار با 203 جلد كتاب در 151 عنوان، مجموعه‏اى بسيار غنى است و تا كنون نرم‏افزارى كه چنين مجموعه‏اى از كتب علمى را در مورد علوم قرآن فراهم آورده باشد، توليد نشده است.
اين كتابخانه عظيم قابليت دسته‏بندى با چند گرايش را دارد كه به شرح زير است:
الف) منابع دست اول و مهم: بيش از بيست كتاب در شمار اين گروه است، مانند: غريب القرآن عبدالله بن عباس (68-3 ه)، متشابهات القرآن/ كسايى (198 - 119 ه)، تأويل مشكل القرآن/ ابن قتيبه (متوفاى 276 ه)، كتاب المصاحف /سجستانى (230-316 ه) و الانتصار للقرآن باقلانى (متوفاى 403 ه).
ب) منابع درسى علوم قرآنى: حدود پانزده كتاب جزو اين دسته مى‏باشد مانند: الاتقان فى علوم القرآن/ سيوطى، التمهيد فى علوم القرآن و علوم قرآنى/معرفت، مناهل العرفان / زرقانى، تاريخ و علوم قرآن/ ميرمحمدى، درس‏نامه علوم قرآنى/جوان آراسته و علوم قرآن/سعيدى روشن.
ج) منابعى كه به همه مباحث علوم قرآن پرداخته‏اند: حدود بيست و چهار كتاب جزو اين بخش مى‏باشد، مانند: فنون الافنان/ابن جوزى، جمال القراء و كمال الاقراء/ سخاوى، البرهان/ زركشى، التحيير/سيوطى، مباحث فى علوم القرآن/صبحى صالح، تاريخ قرآن/ راميار و تاريخ قرآن كريم/حجتى.
د) منابعى كه به طور تخصصى يكى از مباحث علوم قرآن را پژوهش نموده‏اند، مانند: ترجمه رسم الخط مصحف/ غانم قدورى، الحمد/ ترجمه جعفرى، اسباب النزول/ عنايت، صيانة القرآن من التحريف/ معرفت، نسخ در قرآن/ مولايى‏نيا، اعجاز القرآن/باقلانى، الوحى/ اعرجى.
بخش ديگرى از مهم‏ترين كتب موجود در اين دانشنامه بزرگ به شرح زير است:
- آشنايى با علوم قرآنى/ سيد محمد رادمنش، الاعجاز البيانى للقرآن/ عائشه بنت الشاطى، اعجاز قرآن/ سيد محمدحسين طباطبايى، اهميت قرائت عاصم به روايت حفص/ اكرم خدايى اصفهانى، اسرار التكرار فى القرآن/ على نجار، البيان فى تفسير القرآن/ السيد ابوالقاسم الخويى، بديع القرآن/ ابن ابى الاصبع، پژوهشى در تاريخ قرآن كريم/ سيد محمد باقر حجتى، التبيان فى علوم القرآن/ محمدعلى الصابونى، التفسير و المفسرون/ محمدهادى معرفت، تدوين القرآن/ على الكورانى العاملى، تاريخ القرآن/ ابوعبدالله الزنجانى، تاريخ قرأات قرآن كريم/ شحاته، محمد، التفسير و التأويل فى القرآن/ صلاح عبدالفتح الخالدى، التجويد القرآنى/ محمد صالح الضالع، حقيقة مصحف فاطمه(س) عند الشيعة/ اكرم بركات العاملى، در آستانه قرآن/ محمود راميار، روشها و گرايشهاى تفسير قرآن/ محمدعلى رضايى اصفهانى، سير تحوّل قرآن/ مهدى بازرگان، شبهات حول القرآن و تفنيدها/ غازى عناية، طبقات المفسرين/ جلال الدين السيوطى، علوم القرآن عند المفسرين/ مركز فرهنگ و معارف قرآن‏

روش تحقيقى‏

شيوه پژوهشى پروژه مشكاة الأنوار يك روش علمى و منطقى است كه از وحدت رويه برخوردار است و در هر يك از مباحث هفده‏گانه، به صورت يكسان اعمال گرديده است. از اين جهت، همه مباحث هماهنگ مى‏باشند.
روشى كه در اين پروژه اتخاذ شده، شيوه فرمت‏زنى پيشرفته است. اين شيوه نسبت به ساير روش‏ها امتيازاتى دارد كه مهم‏ترين آن سرعت بالا و دخيل نبودن سليقه و ذوق شخصى محقق است.
در روش فرمت‏زنى ابتدا كليد واژگان هر يك از مباحث از چندين منبع مهم و مربوط به آن بحث استخراج شده، سپس هماهنگى لازم بين كليد واژگان به عمل آمده و پس از آن با مشورت محققان و مسؤول محترم بخش قرآن به تصويب رسيده و آن گاه كدگذارى شده و در اختيار محققان قرار گرفته است تا كليد واژگان كدگذارى شده را به وسيله فيش‏هاى مخصوص كه در بخش قرآن طراحى گرديده، به متن منابع مورد نظر متصل نمايند.
پس از اين مرحله، فيش‏هاى تكميل شده تايپ مى‏گردد و از طريق آدرسى كه در فيش موجود است، متن به كليد واژه متصل مى‏شود. نتيجه كار اين مى‏شود كه قرآن پژوه مى‏تواند با انتخاب كليد واژه مورد نظر در هر يك از مباحث مذكور، تمام متونى را كه مربوط به آن كليد واژه است، ملاحظه نمايد.

مشكلات موجود

در حال حاضر سه مشكل خودنمايى مى‏كند:
1. عدم دسترسى به برخى منابع اساسى و مهمّ علوم قرآنى نظير تأليفات ابوعمر و عثمان بن سعيد دانى و كتب علوم قرآنى كه دانشمندان معاصر عرب نوشته‏اند. البته اميدوار هستيم با تكميل شدن برنامه به اين منابع دسترسى پيدا كنيم.
2. مباحث علوم قرآنى كه در آغاز، اثنا و انجام تفاسير آمده، مطرح نگرديده است. اين مباحث از آنجايى كه به وسيله مفسر در تفيسر آمده و مفسر به عنوان خبره اين فن، مورد اعتماد و استناد است، نسبت به كتب علوم قرآن از اهميت بيشترى برخوردارند. حل اين مشكل را پيشاپيش به عنوان نسخه دوم مشكاةالأنوار به جامعه قرآن پژوهان مژدگانى مى‏دهيم و از خداوند توفيق آن را خواستاريم.
3. به لحاظ منابع مورد استفاده، به ناچار دو مشكل گريبانگير پروژه شد:
1/3. در بسيارى از كليد واژگان يك عبارت از چندين منبع عيناً تكرار مى‏شود و اين به خاطر آن است كه بسيارى از مؤلفان برخى مطالب را بدون هيچ گونه كاستى و فزونى از روى دست يكديگر مى‏نويسند، كه اين عيب بايد به نحوى توجيه يا روشى براى رفع آن ارائه گردد.
2/3. مطالبى كه در اين برنامه ارائه شده، داراى آراى فاسد و روايات ضعيف و مجعول است كه با قرآن و سنت قطعى متعارض است و مورد تأييد ما نمى‏باشد. ولى ما براى رعايت امانت علمى از اظهار نظر و نقد و بررسى آنها خوددارى كرديم و آن را به قرآن پژوهان منتقد واگذار نموديم.

فلسفه دين‏

عنوان كتاب: فلسفه دين / مؤلف: دكتر احمد بهشتى نوبت چاپ: اول - 1382 / ناشر: مؤسسه بوستان كتاب قم / 352 صفحه / قيمت: 22000 ريال.

«فلسفه دين» عنوان كتابى است كه دكتر احمد بهشتى آن را در شش بخش و با عناوين «كليات»، «حوزه‏ها و قلمروها»، «مسئله الوهيت»، «عوالم قبل و بعد»، «تجربه دينى» و «فلسفه اعجاز» به رشته تحرير درآورده و در آن مباحثى از قبيل «دفاع عقلى از دين»، «تفكر فلسفى در باب دين»، «كلام جدلى و كلام برهانى»، «انسان‏هاى دو فنون»، «خداى اسلام چگونه خدايى است؟»، «چون و چرا در كار خدا» و «حق مطلق و نفى حد» پرداخته است. همچنين در بخش ديگر اين كتاب موضوعاتى از قبيل: «آياتى در زمينه علم خداوند»، «نفى برهان از واجب‏الوجود»، «سخن حافظ»، «صورتى تازه در بيان دكارت»، «نظريه كانت»، «اسرار مرگ»، «فرق معجزه و كارهاى خارق‏العاده بشرى»، «قوه عقلانى» و «فعاليت خيال در بيدارى» و... مورد بررسى قرار گرفته است.
امتياز مهم اين كتاب اين است كه به تحليل و تبيين عقلانى براهين فلسفى و كلامى نپرداخته است، زيرا نگارنده معتقد است كه اين‏گونه بررسى‏ها به فلسفه و فلسفه كلام مربوط است، نه فلسفه دين. نويسنده در مقدمه اين كتاب آورده است: رسالت فلسفه دين، اين است كه براهين توحيدى قرآن و سنّت را تحليل كند. بايد ببيند احديت و صمديت خداى قرآن و بى‏اصل و نسب بودن او را چگونه بايد تحليل كرد. آيا اين‏ها در مقام تحليل و تبيين عقلانى، مهر قبول مى‏خورند يا مردود اعلام مى‏شوند؟
آيا معجزات و كرامات، توجيه عقلانى دارند يا نه؟ آيا راه خداشناسى منحصر در تفكر عقلانى است يا خير؟ چرا غرب امروز به تجربه دينى اين همه اهميت مى‏دهد؟ آيا اهميت دادن به تجربه دينى از نوآورى‏هاى غرب است، يا اينكه در متون اصيل دينى توجهى در خور به آنها شده است؟

چه بخوانيم؟

88 جواب در يك كتاب‏
88 جواب در يك كتاب، پرسش‏ها و پاسخ‏هاى برگزيده، گروه مؤلفان، مركز فرهنگى نهاد رهبرى در دانشگاه‏ها، 334 صفحه، چاپ اول، بهار 1382، 1500 تومان‏
اين كتاب مجموعه‏اى از پرسش‏هاى دانشجويان است كه در شش بخش قرآن‏شناسى، حكومت دينى، حقوق و فلسفه، كلام و دين‏پژوهى، اخلاق و مشاوره و احكام روابط نامحرم تنظيم شده است. گروه مؤلفان به هشتاد و هشت سؤال دانشجويى پاسخ داده‏اند.
پرسش‏هاى ذيل، نمونه‏هايى از آن است:
تحريف قرآن در اينترنت چگونه با آيه «انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون» سازگار است؟
آيا تمام علوم بشرى در قرآن موجود است؟
علل دين‏گريزى در نسل حاضر چيست؟ چه راهكارهايى براى بهبود آن وجود دارد؟
راز عصمت موهبتى چيست؟ چرا ما مشمول اين لطف و عنايت واقع نشديم؟
منظور از عصيان و توبه حضرت آدم كه در قرآن آمده است چيست؟
معناى توسل چيست؟ چرا با وجود خداوند ما امامان(ع) را واسطه قرار دهيم؟
بنده جوانى هستم كه مسأله خودسازى را تا حدودى دوست دارم، دوست دارم يك برنامه عملى به من پيشنهاد كنيد؟
اگر توبه‏كننده بخشيده شود فرق او با فردى كه هيچ‏گاه مرتكب گناهى نشده چيست؟
چرا خداوند غرايز جنسى را در وجود انسان قرار داده تا گناه كنند؟
چگونه مى‏توان صفت حسادت را از خود دور ساخت؟
چگونه مى‏توان خشم خود را فروبرد؟ راه‏هاى رسيدن به حلم و بردبارى چيست؟
تمركز حواس چگونه ايجاد مى‏شود؟
تقويت اراده در انجام برنامه‏ها و كارها چگونه ممكن است؟
آيا دختر و پسر مى‏توانند در محيط دانشگاه در مورد ازدواج با همديگر، صحبت كنند؟
با دخترى دوست شده‏ام، چه توصيه‏اى داريد؟
دخترى هستم در آستانه ازدواج، چگونه مى‏توانم ازدواج موفقى داشته باشم؟
دين فطرى و همگانى است نه تخصصى پس چه ضرورتى دارد كه حتما رجوع به مجتهد شود؟
تقليد، پذيرفتن بدون دليل است، و عقل انسان چيزى را بدون دليل نمى‏پذيرد.
چرا زن مجبور است براى خروج از خانه از شوهرش اجازه بگيرد؟
فلسفه حرمت شطرنج يا پاسور چيست؟
لذت موسيقى بر اثر اصوات موزونى است كه سبب آرامش روح است. چرا حرام باشد؟
چرا اسلام كه دين آزادى و رهائى‏بخش است برده‏دارى را به طور كلى لغو نكرده است؟
چرا برخى از نمازها را بلند مى‏خوانيم و برخى را آهسته؟ مگر براى خداوند فرقى مى‏كند؟
فلسفه حجاب در نماز چيست؟ خدا كه با همه محرم است!
با اينكه خدا جاى خاصى ندارد، پس چرا بايد رو به قبله نماز بخوانيم؟
(chat) چت در اينترنت با جنس مخالف چه حكمى دارد؟
پدر و مادرم مرا به ازدواج با پسرى درآورده‏اند در حالى كه هيچ‏گونه رضايت به ازدواج با او را ندارم، تكليف ازدواج ما چگونه است؟
امروزه بطور قطعى مى‏توان از باردارى زن جلوگيرى كرد، با چنين فرضى آيا لازم است عدّه زن نگه‏دارند؟
حكم دست دادن چيست؟ اگر دست ندادن اهانت و اسائه ادب نسبت به طرف مقابل محسوب مى‏شود، حكم آن چيست؟

) فرهنگ و پژوهش، شماره 122و 125.
2) همان.
3) فرهنگ و پژوهش، شماره 125.
4) همان.

منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد