العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
سه شنبه 31 مرداد 1396
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 14866      تاریخ : 1394/5/1 08:12:04      بخش : اخبار موسسه print
بررسی فقهی فرمانبرداری و نافرمانی مدنی پژوهش های برگزیده دهمین دوره آیین تجلیل از پژوهشگران
بررسی فقهی فرمانبرداری و نافرمانی مدنی

عنوان پژوهش: بررسی فقهی فرمانبرداری و نافرمانی مدنی
پژوهشگر: سید جواد ورعی/ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
تحصیلات حوزوی: خارج فقه و اصول.
سوابق پژوهشی: عضویت هیئت علمی گروه فقه و حقوق پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، راهنما و مشاور علمی پایان نامه‏های کارشناسی ارشد، ارزیابی مقالات مجلات علمی پژوهشی.
تألیفات: حقوق و وظایف شهروندان و دولتمردان، مبانی و مستندات قانون اساسی جمهوری اسلامی، مبانی فقهی جهاد، بررسی فقهی اصل در روابط خارجی دولت اسلامی،‌ پژوهشی دراندیشه سیاسی نائینی.
جوایز و تقدیرها: كتاب سال جمهوری اسلامی، كتاب سال حوزه، پژوهشِ برتر دین پژوهان،اثر برگزیدة جشنواره امام خمینی(ره).


چکیده: پژوهشی درباره لزوم فرمانبرداری از قوانین و مقررات حکومتی با استناد به آراء اندیشمندان مسلمان است. مقاومت و نافرمانی مدنی در نظام‏های سیاسی امروز، مسئله‏ای و پدیده‏ای نو به شمار می‏رود و از جمله حقوق شهروندی محسوب می‏گردد. در جامعه اسلامی هم مردم و هم حکومت باید از حقوق و تکالیف خود آگاه باشند تا از حدود تعریف شده تجاوز نکنند.
از دیدگاه پژوهشگر، احساس می‏‏شود در جامعه اسلامی حد و مرز برخی از حقوق و تکالیف روشن نیست. مردم در برخی موارد برای خود حق اعتراض و نافرمانی قائلند و از برخی قوانین سرپیچی می‏کنند. حکومت‏ها نیز حقی برای مخالفت با قوانین قائل نیستند و با متخلفان برخورد می‏نمایند. از آنجا که تاکنون از نگاه فقهی اثری مستقل در این زمینه نوشته نشده لازم است که مبانی، حد و مرز آن به روشنی مورد پژوهش قرار گیرد تا مسئولان حکومتی (قوه مجریه، مقننه و قضائیه) با علم و آگاهی هرچه بیشتر به اداره امور بپردازند.
پاسخ به یک پرسش مهم در عرصه سیاست، حقوق و فقه اسلامی را می‏توان مهمترین ویژگی این تحقیق دانست. پرسشی که هر روز بر گستره و ابعاد و پیچیدگی‏های آن افزوده می‏شود.
این تحقیق از یک مقدمه و ده فصل با این عناوین تشکیل شده است: مفاهیم و کلیات (فرمانبرداری مدنی، نافرمانی مدنی، مقاومت مدنی و..)، مبانی فرمانبرداری مدنی، فلسفه حق، قلمرو فرمانبرداری و نافرمانی مدنی، نافرمانی مدنی در دولت مشروع، مقاومت و نافرمانی مدنی در دولت نامشروع، مستثنیات جواز مقاومت و نافرمانی مدنی، دولت و نافرمایان مدنی، مرجع تشخیص ناروایی قوانین و تصمیمات دولت.
در بخش نتیجه گیری آمده است: عنوان نافرمانی مدنی در برابر یک قانون، سیاست یا تصمیم با عناوینی چون بغی و براندازی محاربه و سلب امنیت اجتماعی، شورش، قیام و انقلاب متفاوت است. قلمرو نافرمانی مدنی مجاز در جوامع دینی محدودتر از جوامع غیردینی است. نافرمانی مدنی که اقدامی غیرقانونی به منظور وادار کردن دولت به لغو قانون یا تصمیم ناعادلانه است مشروط به این شرایط است: پیمودن همه راه‏های قانونی برای لغو قانون، یاس از به نتیجه رسیدن راهکارهای قانونی، پرهیز از هر نوع اقدام خشونت آمیز. نافرمانی مدنی در زمان حاکمیت معصوم ممنوع است. نافرمانی مدنی در حکومت غیرمعصوم در صورت رعایت موازین شرعی و مصالح عمومی و... ممنوع، ولی در صورت عدم رعایت موازین یادشده برای مردم ثابت است. بر دولت لازم است به منظور رفع این مقاومت رویکردی تدریجی در پیش گیرد: شنیدن سخن و اعتراض نافرمایان، اقناع، مدارا، افشاگری، ارجاع به داروی بی‏طرف، برخورد مناسب با نوع و میزان نافرمانی.


منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

مطالب مرتبط
تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد طراح : دریانت